Op 12 november 2026 vond het Nationaal Monumentencongres plaats in theater Orpheus in Apeldoorn. Inspirerende sprekers daagden de aanwezigen uit om met andere ogen naar erfgoed te kijken.
Waarde als self-fulfilling prophecy
De dag startte met een plenair ochtendprogramma, onder leiding van dagvoorzitters Nilgün Yerli en Gideon van Gorp. Nilgun en Gideon gidsten het publiek met eigen (poëtische) beschouwingen en humor door het ochtendprogramma.
Filosoof en professor in de snapkunde Bas Haring nam de deelnemers mee in de vraag hoe iets waarde krijgt. Volgens Haring is waarde een self-fulfilling prophecy: als iets eenmaal als waardevol wordt beschouwd, is het lastig om die waarde weer ter discussie te stellen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor monumenten. Met het voorbeeld van zijn eigen ‘kledingmuseum’ illustreerde hij hoe waarde samenhangt met gevoel en de betekenis die wij als mensen ergens aan geven.
Drie vernieuwende perspectieven
Na de pauze belichtten drie sprekers erfgoed vanuit hun eigen perspectief. Munganyende, Professor Beyoncéology en cultuurmaker, prikkelde de aanwezigen met haar voor het erfgoedveld unieke kijk. Aan de hand van verhalen en beelden uit de zwarte cultuur legde zij verbanden tussen erfgoed, verloren tijd, groepsportretten en wat mensen (over grenzen) meenemen uit het verleden. De tweede spreker, Gideon van Gorp, vertelde over zijn manier om geschiedenis en erfgoed toegankelijk te maken voor een groot publiek. Hij doet dit met video’s die kort zijn, vragen oproepen en toch zo veel mogelijk recht doen aan de historische en soms gevoelige context. Tot slot nam Dingeman Kuilman, directeur van Stedelijk Museum Breda, het publiek mee in de wereld van de stedelijke musea. Daarbij kwam hij terug op de vragen die Bas Haring aan het begin van de ochtend stelde: over waarde en waarom bewaren.
Foto's door fotograaf Jurgen Huiskes
Deelsessies en excursie met eigen invalshoeken
Tijdens de lunch was er tijd voor ontmoeting, waarna de deelnemers uiteengingen in groepen. Deelnemers volgenden twee deelsessies of gingen op excursie. De excursies gingen naar: Paleis het Loo, herbestemmingslocatie het Zwitsalterrein, het centrum van Apeldoorn voor een gevelrondleiding, Jachthuis Sint Hubertus in Het Nationale Park de Hoge Veluwe en CODA. De deelsessies hadden allen een eigen invalshoek en deelnemers werden opnieuw uitgedaagd om met andere ogen naar erfgoed te kijken. De thema’s die aan bod kwamen waren: erfgoeddata, religieus erfgoed, toegankelijkheid, erfgoed van plezier en vermaak, street art en vakmanschap.
Monumententalentprijs 2026
Tijdens het congres werd ook de monumententalentprijs uitgereikt. Deze werd gewonnen door Simone Nieuwenbroek, conservator bij Landgoed & Kasteel Duivenvoorde.
Partners
Het monumentencongres 2026 werd mede mogelijk gemaakt door: Nationaal Restauratiefonds, WARP Systems, Boonstoppel Verf, Provincie Gelderland, Gemeente Apeldoorn, Apeldoorn Partners, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, BOEi, FIM (Federatie Instandhouding Monumenten), Vakgroep Restauratie, Draisma Bouw en ROP (Restauratie Opleidingsprojecten).
Monumentencongres in 2027 in Dokkum
Tijdens de afsluitende netwerkborrel maakte Bert Boer, directeur Nederland Monumentenland, bekend dat het Nationaal Monumentencongres in 2027 plaatsvindt in Dokkum.